ศาสตราจารย์ นายแพทย์ Wang  Zhen-Yi และ ศาสตราจารย์ นายแพทย์ ดร. Chen  Zhu จาก Shanghai Institute of Hematology โรงพยาบาล Ruijin ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นผู้มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการค้นพบและพัฒนาแนวทางการรักษาโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิด Acute Promyelocytic Leukemia (APL) ด้วย All-trans Retinoic Acid (ATRA) และ Arsenic Trioxide ซึ่งนับว่าเป็นความก้าวหน้าที่สำคัญระดับโลกในวงการแพทย์สมัยใหม่ ผลงานของศาสตราจารย์ทั้งสองท่านได้แสดงให้เห็นว่า การใช้ ATRA ซึ่งเป็นอนุพันธ์ของวิตามินเอ สามารถกระตุ้นให้เซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิด APL ที่หยุดการพัฒนาอยู่ในระยะ promyelocyte กลับมาพัฒนาเป็นเม็ดเลือดขาวที่เจริญเต็มที่ได้ กระบวนการดังกล่าวเรียกว่า differentiation therapy ซึ่งแตกต่างจากการรักษามะเร็งแบบดั้งเดิมที่เน้นการทำลายเซลล์มะเร็งโดยตรง (Salvage therapy) ต่อมา ทั้งสองท่านได้พัฒนาการรักษา โดยการใช้ Arsenic Trioxide ร่วมด้วย ซึ่งสามารถกำจัดโปรตีนก่อโรคที่เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีน (PML-RARA fusion protein) ทำให้เพิ่มประสิทธิภาพในการรักษาอย่างมีนัยสำคัญ การผสมผสานของ ATRA และ Arsenic Trioxide จึงกลายเป็นแนวทางการรักษามาตรฐานของโลกในปัจจุบัน ผลจากการค้นพบดังกล่าวทำให้โรค APL ซึ่งในอดีตเป็นโรคมะเร็งที่มีอัตราการเสียชีวิตสูงมาก สามารถรักษาให้หายขาดได้ในผู้ป่วยมากกว่าร้อยละ ๙๐-๙๕ ถือเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่สำคัญที่สุดของ precision medicine และ targeted therapy ในวงการโลหิตวิทยาและมะเร็งวิทยาสมัยใหม่ นอกจากนี้ ผลงานดังกล่าวยังมีความสำคัญเชิงวิทยาศาสตร์อย่างยิ่ง เนื่องจากเป็นครั้งแรกที่นักวิจัยแสดงให้เห็นว่ามะเร็งบางชนิดสามารถรักษาได้ด้วยการกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงการพัฒนา     ของเซลล์ (induced cell differentiation) แทนการทำลายเซลล์มะเร็งโดยตรง แนวคิดนี้                  ได้กลายเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนายา targeted therapy และการแพทย์แม่นยำในโรคมะเร็ง โรคทางโลหิตวิทยา และโรคทางพันธุกรรมในเวลาต่อมา ผลงานของศาสตราจารย์ทั้งสองท่านจึงได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในระดับนานาชาติ และได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในความสำเร็จที่สำคัญที่สุดของการวิจัยทางโลหิตวิทยาในศตวรรษที่ ๒๐ โดยช่วยรักษาชีวิตผู้ป่วยทั่วโลกนับแสนราย และเป็นตัวอย่างสำคัญของการนำองค์ความรู้พื้นฐานทางชีววิทยาระดับโมเลกุลไปสู่การพัฒนาการรักษาที่มีประสิทธิภาพสูงในผู้ป่วยอย่างแท้จริง สิ่งที่สำคัญอย่างมากคือ ท่านไม่ได้จดลิขสิทธิ์การค้นพบของท่าน ทำให้ทั่วโลกสามารถผลิตยา ATRA และ Arsenic Trioxide ได้ด้วยราคาที่สามารถเข้าถึงได้ สามารถช่วยชีวิตผู้ป่วยอย่างแพร่หลายได้ทันที ต่างจาก targeted therapy อื่นๆซึ่งมักจะมีการจดลิขสิทธิ์และเริ่มต้นจำหน่ายด้วยราคาที่สูงมาก สามารถเข้าถึงได้เฉพาะผู้ป่วยหรือในประเทศที่มีเศรษฐานะสูงเท่านั้น แสดงให้เห็นอย่างชัดแจ้งว่าท่านเป็นผู้มีจิตใจโอบอ้อมอารีอย่างมาก เห็นแก่ประโยชน์ของผู้ป่วยเป็นที่ตั้งโดยไม่ได้คำนึงถึงประโยชน์ส่วนตน เป็นคุณสมบัติที่น่ายกย่องและควรนำมาเป็นต้นแบบอย่างยิ่ง

          ศาสตราจารย์หวัง เจิ้นอี้ (Wang Zhen-Yi) เป็นที่รู้จักมากที่สุดจากการค้นพบวิธีรักษาโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลันชนิดโพรไมอีโลไซติก (Acute promyelocytic leukemia หรือ APL) โดยใช้กรดวิตามินเอ (All-trans-retinoic acid หรือ ATRA) ในปี พ.ศ. ๒๕๒๙ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๓๓ ศาสตราจารย์เฉิน จู (Chen Zhu) ได้ร่วมมือกับศาสตราจารย์หวังในการอธิบายถึงประสิทธิภาพที่ยอดเยี่ยมของสารหนูออกไซด์ (Arsenic trioxide หรือ ATO) ในการรักษาโรค APL เป็นครั้งแรก การบำบัดนี้ได้เปลี่ยนโฉมหน้าการรักษาจากมะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดที่ร้ายแรงที่สุดให้กลายเป็นชนิดที่สามารถรักษาให้หายขาดได้มากที่สุดในบรรดามะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลันกลุ่มไมอีลอยด์ (AML) ทั้งหมด

          พวกท่านได้ค้นพบการรักษาแบบมุ่งเป้า (Targeted Therapy) สำหรับโรคมะเร็งครั้งแรกของโลก ซึ่งเป็นการ “สอน” ให้เซลล์มะเร็งที่กลายพันธุ์อันร้ายแรง กลับมาเป็นเซลล์ปกติโดยไม่มีพิษต่อเซลล์ (Cytotoxicity) จึงทำให้มีผลข้างเคียงต่อผู้ป่วยน้อยมากน้อยมากเมื่อเทียบกับยาเคมีบำบัด วิธีนี้ได้กลายเป็นต้นแบบของการรักษาแบบมุ่งเป้าอื่นๆ สำหรับโรคมะเร็งในเวลาต่อมา การใช้ ATRA ร่วมกับ ATO ถือเป็นสูตรการรักษาแรกที่ไม่ใช้ยาเคมีบำบัด (Chemotherapy-free) แต่สามารถรักษามะเร็งที่แพร่กระจายแล้วให้หายขาดได้โดยมีผลข้างเคียงเพียงเล็กน้อย ปัจจุบันกลายเป็นมาตรฐานการรักษาหลักสำหรับโรคนี้ สิ่งที่น่าชื่นชมคือพวกท่านไม่ได้จดสิทธิบัตรการค้นพบนี้ ทำให้การรักษาสามารถเข้าถึงผู้ป่วยทุกคนได้อย่างรวดเร็ว รวมถึงในประเทศที่มีรายได้น้อยด้วย

ศาสตราจารย์หวัง เจิ้นอี้ (Professor Wang Zhen-Yi)

          ศาสตราจารย์หวัง เกิดเมื่อวันที่ ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๖๗ ณ เมืองเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน สำเร็จการศึกษาแพทยศาสตรบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยออโรร่า (Aurora University) ในปี พ.ศ. ๒๔๙๑ และได้ปฏิบัติหน้าที่แพทย์ประจำบ้านและอายุรแพทย์ ณ โรงพยาบาลรุ่ยจิน (Ruijin Hospital) ระหว่างปี พ.ศ. ๒๔๙๑ ถึง พ.ศ. ๒๕๐๓

เส้นทางอาชีพ:

๒๕๐๓ – ๒๕๒๕: ท่านสอนที่มหาวิทยาลัยการแพทย์ที่สองแห่งเซี่ยงไฮ้ และดำรงตำแหน่งคณบดีภาควิชาพยาธิวิทยาและสรีรวิทยา (โดยศาสตราจารย์เฉิน จู ผู้ร่วมรับรางวัลในครั้งนี้ เคยเป็นหนึ่งในลูกศิษย์ของท่าน)

๒๕๒๗ – ๒๕๓๑: อธิการบดีมหาวิทยาลัยการแพทย์ที่สองแห่งเซี่ยงไฮ้

๒๕๓๐ – ๒๕๓๙: ผู้อำนวยการสถาบันโลหิตวิทยาแห่งเซี่ยงไฮ้ (SIH)

ปัจจุบัน: ผู้อำนวยการกิตติมศักดิ์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เจียวทง

รางวัลและเกียรติยศบางส่วน:

• ได้รับเครื่องอิสริยาภรณ์ Légion d’honneur จากฝรั่งเศส และรางวัลระดับนานาชาติมากมาย เช่น รางวัล Kettering, รางวัล Charles Rodolphe Brupbacher และรางวัลดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย
• ๒๕๖๗: ได้รับมอบ “เหรียญแห่งสาธารณรัฐ” (Medal of the Republic) ซึ่งเป็นเหรียญเกียรติยศขั้นสูงสุดของสาธารณรัฐประชาชนจีน

 ศาสตราจารย์เฉิน จู (Professor Chen Zhu)

          ศาสตราจารย์เฉิน เกิดที่เซี่ยงไฮ้เมื่อวันที่ ๑๗ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๙๖ เริ่มต้นอาชีพทางการแพทย์จากการเป็น “หมอเท้าเปล่า” (Barefoot doctor) ในชนบทของจีนเป็นเวลา ๕ ปี ก่อนจะสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโทจากมหาวิทยาลัยการแพทย์ที่สองแห่งเซี่ยงไฮ้ และปริญญาเอก (Ph.D.) จากมหาวิทยาลัย Paris Diderot University ประเทศฝรั่งเศส

เส้นทางอาชีพ:

          อดีตผู้อำนวยการสถาบันโลหิตวิทยาแห่งเซี่ยงไฮ้ และอดีตผู้อำนวยการศูนย์จีโนมมนุษย์แห่งประเทศจีน (ภาคใต้)

          ๒๕๖๗: ดำรงตำแหน่งประธานสภากาชาดแห่งประเทศจีน เป็นสมาชิกสภาวิทยาศาสตร์แห่งชาติของหลายประเทศ อาทิ สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส และสถาบันวิทยาศาสตร์โลก (TWAS) รวมถึงเป็นภาคีสมาชิกกิตติมศักดิ์ของ Academy of Medical Sciences สหราชอาณาจักร

รางวัลและเกียรติยศบางส่วน:

          รางวัลวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งรัฐโดยรัฐบาลจีน, เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์จากฝรั่งเศส และรางวัล Sjöberg จากราชบัณฑิตยสภาวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดน ในปี พ.ศ. ๒๕๖๑

ความสำเร็จและผลงาน

          ความสำเร็จของทั้งสองท่านคือการใช้ การรักษาแบบมุ่งเป้าคู่ (Double Target Therapy) ซึ่งประกอบด้วยกรดวิตามินเอ (ATRA) และสารหนูขาว (ATO) เพื่อรักษาโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันชนิด APL

          ก่อนปี พ.ศ. ๒๕๒๘ โรคนี้มักเป็นอันตรายถึงชีวิต เพราะการให้ยาเคมีบำบัดมักทำให้เกิดอาการเลือดออกรุนแรงเนื่องจากภาวะลิ่มเลือดแพร่กระจายในหลอดเลือด (DIC) โดยมีอัตราการรอดชีวิตเพียงร้อยละ ๓๐-๔๐ เท่านั้น โรคนี้เกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมที่สร้างโปรตีนก่อมะเร็งชื่อ PML/RARα

• ปี พ.ศ. ๒๕๒๘: ศาสตราจารย์หวัง รายงานการใช้ ATRA ซึ่งมุ่งเป้าไปที่ส่วน RARα ของโปรตีนก่อมะเร็ง ทำให้เซลล์มะเร็งพัฒนาไปเป็นเซลล์ปกติโดยไม่ทำลายเซลล์ ส่งผลให้อัตราการรอดชีวิตเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ ๘๖
• ปี พ.ศ. ๒๕๓๓: ศาสตราจารย์เฉิน และศาสตราจารย์หวัง รายงานความสำเร็จในการใช้ ATO ในผู้ป่วยที่กลับมาเป็นซ้ำ โดย ATO จะมุ่งเป้าไปที่ส่วน PML ของโปรตีนก่อมะเร็ง
• ปี พ.ศ. ๒๕๔๙: ทั้งสองท่านรายงานว่าการใช้ ATRA ร่วมกับ ATO โดยไม่ใช้ยาเคมีบำบัด สามารถรักษาผู้ป่วยที่เริ่มวินิจฉัยใหม่ได้ผลดีเยี่ยม โดยมีอัตราการรอดชีวิตในระยะยาวสูงถึงร้อยละ      ๙๐-๙๕ ซึ่งกลายเป็นมาตรฐานการรักษาจนถึงปัจจุบัน

          ตลอด ๔๐ ปีที่ผ่านมา การค้นพบนี้ได้ช่วยชีวิตผู้ป่วยจำนวนมหาศาลและช่วยให้ผู้ป่วยทั่วโลกไม่ต้องเผชิญกับผลข้างเคียงที่รุนแรงจากเคมีบำบัด เพื่อเป็นการยกย่องการอุทิศตนและผลงานที่ปฏิวัติวงการรักษาโรคมะเร็ง คณะกรรมการมูลนิธิรางวัลเจ้าฟ้าจุฬาภรณ์ จึงมีมติเป็นเอกฉันท์ให้ ศาสตราจารย์หวัง เจิ้นอี้ และศาสตราจารย์เฉิน จู เป็นผู้ได้รับพระราชทาน “รางวัลสมเด็จเจ้าฟ้าจุฬาภรณ์” ประจำปี ๒๕๖๘